Alle innlegg i kategorien Samfunnskvitter

Høgre hiv bensin på bålet og mållaget blåser

Skuffa over begge partar

Eg har så klart følgt striden om sidemålsvedtaket til Høgre, og eg er skuffa over begge partar. Høgre-politikarar som seier dei vil ha "nynorsk som valfritt sidemål" eller at "nynorsk er fint i dikt" i beste sendetid, bør bli sparka frå partiet eller gå på mediekurs. Mållagsfolk som seier at Høgre vil "avskaffe skriftleg nynorsk" eller at dei "går til angrep på nynorsk som nasjonalspråk", bør roe seg litt ned.

Eg har frå før av veldig lite til overs for partiet Høgre, men eg er einig i sidemålspolitikken deira reint prinsipielt. Ved å gjere skriftleg sidemål valfritt vil ein:
1) betre haldningane til nynorsk ved at ingen lenger kan seie det er tvinga på dei
2) kunne stille høgare krav til sidemålsundervisninga
3) forhåpentligvis sjå at dei som vel sidemål faktisk lærer det

Det å velje sidemål må sjølvsagt lønast med ekstrapoeng for fordjuping i språk, og ein bør få "sidemålskompetanse" som sjølvsagt blir eit stillingskrav for alle stillingar i det offentlege som krev kompetanse i begge målformene. Og ein må sjølvsagt kunne ta sidemål som privatist.

Kall ein spade for ein spade

Sidemål er sidemål og nynorsk er nynorsk. Når Høgre-politikarar snakkar om at dei vil "nynorsk" til livs, skjønner ein at deira stemme mot obligatorisk sidemål er anten dårleg tilslørt nynorskhat eller rein kunnskapsløyse. Kunnskapsløyse er det òg når mållagsfolk seier at Høgre vil avskaffe skriftleg sidemål. Å gjere noko valfritt er éin ting, å avskaffe noko er ein annan ting.

Eg er skuffa over at verken politikarane eller mållagsfolka greier å halde tunga rett i munnen og kalle ein spade for ein spade.

Høgre-folk må kjenne partiet sitt

Høgre liker å kalle seg eit kunnskapsparti. Dei liker òg å seie at dei vil ha fridom til enkeltmennesket. I skolen vil dei ha fridom til enkelteleven, det vil mest seie at dei vil at dei elevane som kan, skal få lov til å lære meir enn dei må, ta fag på høgare nivå og liknande. Når Høgre-politikarar då snakkar som om å lære sidemål er ein dårleg ting og at nynorsk er ubrukeleg og unødvendig, gløymer dei to ting: 1) å lære sidemål er utelukkande positivt for sterke elevar, og 2) folk kan faktisk tenke sjølv.

Eg håpar Høgre forstår at å lære sidemål kan vere veldig sunt! Eg er fullt ut kompetent i begge dei norske målformene, det gjer at eg kan jobbe kor som helst i landet, at eg forstår dei fleste norske dialektane utan å nøle, at eg forstår dansk og svensk veldig godt og at eg har innsikt i koss norsken såg ut før i tida. Det er fullt mogleg å kombinere denne kunnskapen med å berre bruke det eine språket i skriftleg kommunikasjon (eg skriv berre bokmål når eg må). At Høgre-politikarar står på talarstolen og nærmast seier rett ut at denne kunnskapen er ubrukeleg eller gjer meg dum, blir eg berre kvalm og flau av.

Likevel meiner eg at å kunne skrive både bokmål og nynorsk ikkje er allmennkunnskap, så eg vil la folk velje sjølv. Sidemålet er uansett veldig lett å lære seg seinare i livet, om ein skulle ombestemme seg.

Nokon har ope i julen...

Medan nokon snik seg unna og skriv "juletider" eller liknande, må dei fleste butikkar ta stilling til om jul er eit hokjønns- eller hankjønnsord. Eg held ein knapp på at butikken er open i "jula" og døyr litt inni meg når nokon er opne i "julen". Då blei eg nok ein gong varm om hjartet etter eit besøk på Libris i Grensen, kor jula ikkje berre er hokjønn, ho der jol.

Eg trivest godt på Libris i Grensen, og sjølv om eg ikkje kjøper så mange bøker der lenger, så stikk eg ofte innom for ein kaffi i kafeen. No må eg nesten innom på vesle jolaftan, berre fordi det er vesle jolaftan og ikkje lille julaften.

(Kanskje bloggen min treng ein eigen kategori for Grensen Libris? Eg føler eg bloggar om butikken ein gong i veka...)

Lyshåra, hardbarka kar frå Townsville

Ein kanskje ikkje så godt bevart hemmelegheit er at eg er ein stor tilhengjar av Powerpuffjentene, betre kjende som The Powerpuff Girls. Eg pleidde å sjå på det på Cartoon Network då eg gjekk på ungdomsskulen, og det har aldri slept taket heilt.

Noko av det beste med heile serien, er at alt går føre seg i storbyen Townsville. Det er jo så klart eit tullenamn, men verda er ikkje større enn at fleire byar heiter Townsville på ordentleg, den mest kjende i Australia. Eg oppdaga det ein gong vi hadde eit eller anna prosjekt om noko i Australia, og eg skulle teikne eit kart til ei veggavis. I tillegg til Sidney og Canberra, skreiv eg sjølvsagt opp Townsville og laga ein notis om Powerpuffjentene.


Townsville, slik han ofte ser ut.

Gleda er like stor kvar gong eg høyrer om noko eller nokon som kjem frå denne vesle byen på nordaustkysten av Australia. Sjølv om eg i ettertid har funne ut at Powerpuffjentene er amerikanskprodusert, og at Townsville i serien ikkje har noko å gjere med Townsville i Australia, er det alltid denne byen som får ein tanke frå meg frå tid til anna.

Akkurat no sit eg her og smiler over at Julian Paul Assange, grunnleggjar og primus motor i Wikileaks, er frå nettopp Townsville.

Han passar bra inn i serien om folk som liknar på andre folk. Kan du komme på ein blond fyr frå Townsville som kan sjå litt ut som den unge Julian Paul Assange? Ja, nemleg, den blå guten i De Hardbarka Kara (jentenes mannlege rivalar).

Julian Assange til venstre og Boomer frå De Hardbarka Kara til høgre.

Eg skal ikkje seie det er nokon slåande likskap, men ein treng ikkje vere mentalt ustabil for å sjå ein bleik fyr med lyse lokkar.

Stort meir om Julian Assange trur eg ikkje eg skal skrive. Han er visst ein ganske hardbarka kar, så han toler nok nokre valdtektsklagemål. Skulle han derimot faktisk ha valdteke desse damene, så har eg ikkje anna å seie enn at han er ein idiot.

I USA er det før øvrig minst to byar som heiter Townsville.

No skipar vi Skeiv Målungdom

Tradisjonen tru har målrørsla og homorørsla lagt årsplanane sine utan samarbeid. Sommarleiren til Norsk Målungdom er 6.-11. juli, samstundes med sommarleiren til Skeiv Ungdom (leiren er kjend som Jafnadhr - Nordic Queer Youth Festival).

I fjor måtte ein velje mellom NMU-leir og Skeive Dagar i Oslo, og haustkonferansane til SkU og NMU var sjølvsagt samstundes, den eine i Valdres, den andre i Trondheim.

Difor ønskjer eg no at nokon skipar organisasjonen Skeiv Målungdom. Eg har eit framlegg til logo, som er ei vidareutvikling av logoen til NMU:

Men i år går eg glipp av begge leirane, sidan eg skal på slektstreff til helga. Kor mange andre enn meg som reagerer på at desse to ungdomsorganisasjonane openlyst ikkje snakkar saman, veit eg ikkje, men det manglar ikkje på skeive folk i målrørsla, eller nynorskbrukarar i homorørsla.

Dei som skal på leir får ha det fint! Så snakkast me! :3

Fredagskos: Kvitsnipp-fotball

Eg gløymde heilt at det var fredag i dag, så fredagskosinnlegget kjem litt seint. (Dagssansen, om det er noko som heiter det, er det første eg mistar når det er ferie, og han forsvann alt på måndag).

Nå ær hælja kommi, d'ær ti' for kvitsnipp-fotball!
No sit eg og ser på England spele kamp mot Algerie. Førebels er det 0-0 og ein utruleg jamn og keisam kamp, men det kan fort bli eit mål. Men eg legg merke til at England har skjortesnipp på draktene sine. Er dette for å få tilbake tittelen som det mest snobbete landet i Europa?



Bileta tok eg frå FIFA, eg håpar dei ikkje bryr seg.

I alle høve ser det ikkje bra ut. Dei ser ut som om dei skal ut og spele tennis!

Nei og nei, England. Nei og nei. Er det forresten nokon som veit kvifor det er England som deltek i fotball-VM, men United Kingdom som deltek i ESC? 

No e hælja kome, de e tid førr'...

Fotball-VM!



Nu är det dags igjen! I kveld bryt rabalderet laus i Sør-Afrika, og nok ein massepsykose er laus. Og dette er den aller største av dei, sjølvaste fotball-VM.

Ikkje nok med at norsk presse dei siste fire åra har hatt meir enn nok med å dekkje Tippeligaen, nte-divisjon, cup-en, britisk eliteserie, britisk førstedivisjon, tyske, franske, spanske, brasilianske, portugisiske, italienske og nederlandske ligaer, Afrika-meisterskapen, Asia-meisterskapen, UEFA-cup-en, Meisterligaen pluss ørten til og tilsvarande for kvinner: Det er visstnok no det toppar seg. Og det er til null hjelp at det skjer på andre kanten av kloden, for kjenner eg fotballens natur rett, finn han uansett fram til alle krikar og krokar av kvardagen min, likevel.

Korleis ei heil verd (av heterofile menn) kan samlast så å seie kvar dag for å sjå ein kamp mellom 22 menn på ein enorm grasmatte som kanskje lagar 2-3 mål til saman i kampen, er langt utanfor fatteevna mi. Det er ikkje desto mindre beundringsverdig.

Men kva oppnår eg ved å klaga og kyta? Særs lite. Det er lite originalt å seie om fotball, så eg skal stanse no. Nettstader og aviser har i lang tid hatt nedteljing til fotball-VM. I kveld set eg på min eigen nedteljar, så kan du følgje med på kor lang tid det er til fotball-VM er over.

Og no over til noko heilt anna.

Nytt norsk flagg? Vås.
Menneskerettsdomstolen i Haag har slått fast at italienarane må ta ned krusifiksa frå klasseromma sine. 37 europeiske juristar skreiv eit brev på 42 (!) sider kor dei spekulerer i om dette kan få konsekvensar for nasjonalflagg med krusifiks i. Vårt Land og VG får dette til å bli til at norsk flagg kan bli endra. Men det er jo berre vås.

Eit flagg er eit nasjonalsymbol, ikkje religiøs propaganda. Det norske flagget kjem aldri til å bli endra pga. denne dommen. I så fall skal eg ete hatten min.

Men om vi først skal endre flagget, har eg kome med eit framlegg til nytt. Eg tek vare på fargane, men byt ut kristenkorset med ein fossekall.


Tykkjer ikkje det var så dumt. ^^

For øvrig tykkjer eg hysteriet og skandalen VG får ut av dette, er heilt unødvendig. Les i debattforumet til VG, så ser du eit utal rasistiske ytringar. Ignorante idiotnasjonalistar les overskrifta og trur som vanleg at dette kjem frå våre nye, muslimske landsmenn og snakkar som vanleg konspirasjonsteoretisk om muslimsk samansverjing, undertrykking av kristne osv.. Det er til å skamme seg over.

No skal eg noko så spennande som å avbryte eksamenspugginga for å ete pannekakar på Stortinget. Ønsk meg lykke til.

Kva tid er det /eigentleg/ jul? //

Sidan eg ikkje er noko glad i å stele eller "låne" andre sine bilete, brukar eg eigne bilete frå jula og vinteren i fjor. Ikkje ta dei.

Ingen julestemning enno
I går var det fyrste advent, og for ørtande gong var eg ute og spela med korpset ved ulike julegrantenningar i borettslag i nærleiken. Det var pepperkaker og gløgg og nisser med godteposar og god stemning (enkelte plassar). Unge og gamle prata om at ja no er det jul igjen, og snart kjem nissen og kva ynskjer du deg til jul?

Sjølv var den einaste spesielle kjensla som traff meg i går, kjensla av å vere vaksen, sidan eg endeleg fekk drikke av vaksengløggen, som varmar hakket meir enn vanleg gløgg. Mmm.
p1000085
Juleyoshien min! Bilete frå romjula 2008.
Foto // privat.


Kva tid byrjar jula?
Eg veit ikkje om eg med rette kan etterlyse julestemning allereie no, for jula er vel eigentleg ikkje i gong. Eller er ho det? I dag snakkar fleire om at jula byrjar i morgon, på 1. desember. Då opnar ein fyrste luka i adventskalenderen, fyrste episode av ulike TV-program med 24 episodar rullar over skjermane og eg tillét meg sjølv å ete pepperkaker og drikke julebrus.

Men byrja ikkje jula i går? For mange er fyrste advent sjølve byrjinga av jula. Då tenner ein lys, pyntar til jul, heng opp adventsstjerne i vindauget osv.

Det er ikkje berre snakk om i går eller i morgon, for mange byrja jula for lenge sida. "No er jula her", har reklamebransjen skrike mot oss i vekesvis allereie, og julesnopet har jo vore i butikken sidan oktober. Om det har vore jul så lenge og eg framleis ikkje har nokon julestemning, må det jo vere noko gale med meg?

Advent er jo førjulstid, så jula kan vel eigentleg ikkje byrje før 20. desember, som er siste sundag i advent? 21. desember byrjar juleferien for mange, og då kan ein jo definitivt snakke om jul, men er advent vorte ein del av jula slik at ein med rette kan kalle tida frå fyrste sundag i advent jul?

p1000079
Dette biletet gjev meg litt julestemning. ^^
Foto // privat.

No har eg drøfta dette med meg sjølv ein stund og eg har kome opp med to svar på kva tid det er jul og eg kan vente meg julestemning:

Den teoretisk fasiten
Om ein skal gje ei teoretisk forklaring på kva tid jula byrjar, må ein sjå på kva vi eigentleg feirar. Vikingane feira dagane kring vintersolverv, kalla solsnu. Årshjulet spant vidare og det gjekk mot lysare tider - julefeiring. I år er vintersolverv 21. desember, så dagane kring denne dagen vil vere sjølve jula. Så eg kan ikkje etterlyse julestemning før kanskje.. 17. eller 18. desember!

Men den kristne jula, som kanskje er den vanlegaste å feire (med mindre ein kan definere vestleg forbruk som ein eigen religion - det er faen ikkje langt unna at ein kan det), byrjar endå seinare! Der er jula eigentleg ei minnetid for jesu fødsel, og jula byrjar 25. desember. Då må ein i tillegg rekne med at jula varar til anten trettande eller tjuande dag jul, altså 6. eller 13. januar. Noko krav om å kome i julestemning før 25. desember er altså urimeleg.

Den praktiske fasiten
Trass tungtvegande teoretiske motargument til dette, finn eg det urimeleg å seie at jula byrjar nokon annan gong enn på det tidspunkt ho er det dominerande elementet i kvardagen for "folk flest"(oi, det var ei lang og rar setning). Korleis kan ein definere jul som ei anna tidsperiode enn den perioden dei berømte "folk flest" er opptekne av jula og oppfattar julefeiringa som starta? Samfunn endrar seg og tradisjonar endrar seg, og det er umogleg å definere jul etter kva det ein gong var. Jul er så mykje meir no enn før.

Nei, jula må allereie ha teke til, for jula er her utan tvil, ho har vore i mediebiletet, i butikkane og i munnen og hovudet på folk i god tid allereie. Sjølv om juleførebuiangane byrja i oktober for reklamebransjen og i butikkane, vil eg ikkje påstå at jula var dominerande i kvardagen før uti november, men det viktigaste er kanskje at jula er i gong no.


Eg ser ikkje slik ut no.
foto // privat.

Vond lukt og pølse i vaffel

Heilt rett - dette innlegget skal handle om Moss. Kvifor? I historietimen i dag, fortalde læraren om Mossekonvensjonen av 1814, kor Danmark og Sverige vart samde om at Sverige overtok Noreg, med den nye grunnlova og litt sånn. Læraren sa så at "dette er den einaste gongen i Noregshistoria at Moss har vore av betydning". Latter spreidde seg i klasserommet.

Men hetsinga av Østfolds nest største by stoppa ikkje der! Læraren spurte om vi visste kva for to ting Moss er kjent for. "Mosselukta!", seier eg. Den andre tingen var visst pølse i vaffel.

Dette kan vi ikkje godta. Eg har vore i Moss fleire gongar, og når ein har vorte vand med lukta, er det faktisk ein fin by!


Moss - meir enn vond lukt og pølse i vaffel
Moss fekk bystatus allereie i 1720, som den tredje byen i Østfold og tolvte by i NoregEg veit ikkje nøyaktig kor mange menneske som budde i Moss i 1720, men det var ikring 2000. Moss er i dag den nest største byen i Østfold med over 40 000 innbyggarar, ikring 30 000 i sjølve kommunen.

Namnet Moss
kjem kanskje frå eit indoeuropeisk ord som tyder dele eller splitte, noko som fint kan symbolisere at Moss ikkje har vald hovudmål og har både nynorsk og bokmål.

Moss er òg eit spesielt namn, for det er berre fire av Noregs 96 byar som har namn med berre éin staving! (Dei andre er Mo, Ski og Stord)

Ven av Nokia
Moss har fleire venskapsbyar, men eg vel å trekkje fram byen Nokia, som ligg i Finland og som har gjeve namn til mobiltelefonprodusenten Nokia, som du kanskje tenkte deg. Tenk at gjennom Moss har Noreg ei kopling til Nokia (som eg meiner er verdas nest beste mobiltelefonprodusent, etter Apple)! Det er jo nesten stort! :3

Kjente mossingar!
Eg veit ikkje kva folk frå Moss liker å kalle seg, men eg tykkjer ordet mossing er best. Alternativa var liksom ikkje der. Her kjem lista over kjente mossingar du bør få med deg! Og om nokon sleng drit om Moss igjen, kan du jo berre seie "Eyh! Veit du kven som er frå Moss, eller?" og nemne ein av desse.

Ari Behn

...er frå Moss, og slik har òg denne byen påverknad på kongehuset. Ein gong i tida, i alle høve. Ari Behn er det jo mangt og mykje å seie om. Han skriv bokmål, men verkar jo elles som ein grei kar. Gjer han ikkje? Han har artige s-ar, noko som ikkje er typisk for mossedialekta, som for øvrig er vanna ut av at mossingane pendlar til Oslo og får med seg Oslo-ord heimatt.

Superfamily er frå Moss

Mesterkokk Eyvind Hellstrøm

... er òg frå Moss! Moss er kjend for industri og mat (jf. overskrifta), men dei sterke mattradisjonane i denne gamle byen har fostra fram Noregs mest kjende kokk: Eyvind Hellstrøm (kanskje etter Ingrid Espelid Hovik og Arne Brimi)! Så neste gong nokon tilbyr deg pølse i vaffel - tenk over at Noregs strengaste gane har ete pølse i vaffel, og dei sel det framleis i Moss! :)

Ikkje nokon motsetnad mellom pølse i vaffel og god mat, altså!

Kva tykkjer du om Moss?

Oh, skjebnens ironi...

Har du høyrt om Jens Vidar Bjørkedal?
Det har du kanskje.. Bjørkedal er no 55 år og bur på Sunnmøre. I 2007 vart han rikskjendis i Noreg (for nokon), men hugsar du kvifor?

Bjørkedal har ei noko uvanleg historie, til lensmann på vestlandet å vere. Kona hans er frå Libanon, og Bjørkedal har konvertert (eller revertert, som det heiter) til islam. Han vart med det Noregs einaste muslimske lensmann, og eg har ikkje høyrt om nokon andre etter dette.

Blablabla, dette vart blese stort opp og blablabla. Men det var éin ting som aldri fekk merksemd i saka - og det var kommunenamnet. Her er eit bilete av karen:
Biletet er lånt frå VG.

Halal
Muslimar et gjerne halal-mat. Halal er arabisk og tyder lovleg. Halal-mat er altså mat muslimar har lov til å ete. Handlingar og andre ting kan òg vere halal, men vi kjenner omgrepet mest i samanheng med mat. Men kva kallar dei ting som er ulovlege? Jo, det heiter haram.

Og kva heiter kommunen som har Noregs einaste muslimske lensmann?

Heilt rett, Haram kommune. Oh, skjebnens ironi.. Eller lagnadens ironi, som det heiter på godt nynorsk.

Haram er for øvrig ein nynorskkommune. ^^

Nyaste kvitter

Nyaste attkvitter


Kategoriar

Månadleg arkiv

Lenkjeliste

hits