Den interessante dialekta nordnorsk

19.jul.2010, 13:11, 14 har kvitra att
Ikkje alltid s lett forst
Kjrasten min er nordlending (skal ikkje utlevere han meir enn ndvendig), og eg har budd hj han i kring eit halvt r no. Sjlv om dialekta hans s smtt har blitt litt utvaska av nokre r i Oslo, er det nokre smting eg av og til snublar i.

For det frste er heile dialekta mykje brare og drygare enn den forsiktige Oslo-sjargongen. Eg overdriv sjlvsagt litt, men det er noko i det. Om han seier noko som i Oslo hadde vore rein utskjelling, meiner han berre vere hyggeleg. Vesle, paranoide meg greier ikkje alltid hyre rett.

Han seier: h, du e alts s hpls!
Eg hyrer: h, du er alts s hplaus!
Han meiner: Du m hugse leggje brdet i brdboksen.

Han seier: helgoland, e alts s satans lei a d no.
Eg hyrer: helvete, eg er alts s satans lei av deg no.
Han meiner: Eg er litt sliten, kan du la dei Yoshi-ane kvile litt?

snakke om seg sjlv i tredjeperson
Om nokon snakkar om seg sjlv i tredjeperson i Oslo, er det anten
a) eit forsk p vere spesiell og etablere ein unik talemte,
b) eit forsk p passe inn i emo-kulturen,
c) eit teikn p galskap, eller
d) berre merkeleg.

Om nokon snakkar om seg sjlv i tredjeperson i Nord-Noreg, er det heilt vanleg. Det er slikt ein skal gjere, og ein skal bruke nemninga "man". Det kjipe er jo at nr ein i Oslo seier "man skal..." betyr det at "alle og ein kvar skal", medan det i Troms betyr "eg skal...". Nokre dme:

Han seier: Man fr ikkje lnn om man tar ferie no.
Eg hyrer: Arbeidstakarar fr ikkje lenger feriepengar.
Han meiner: Eg fekk feriepengane mine i januar.

Han seier: Man hadde tenkt s ut i kveld.
Eg hyrer: Det blir trangt p byen i kveld.
Han meiner: Eg skal ut i kveld.

Han seier: Man sitt og jobbe litt.
Eg hyrer: Folk flest sit nr dei gjer enkle ting.
Han meiner: Eg er p jobb

Ord og uttrykk som betyr noko anna
Det ikkje gidde noko er nr ulyseleg forbunde med noko negativt i Oslo. Om eg spr nokon om han vil sende meg fjernkontrollen og fr " gidd ikkje" til svar, s betyr det i Oslo noko slikt som "det har eg ikkje lyst til bruke tid p gjere", "det ligg langt under verdidheita mi" eller "gjer det sjlv, eg liker deg ikkje".

I Oslo kan ein g seie " ikkje orke", som d vil vere heilt greitt. Om ein ikkje orkar noko betyr det at ein er for sliten, at ein ikkje har krefter eller at ein ligg s godt at ein ikkje vil reise seg.

Det viste seg at " gidde" i Troms betyr akkurat det same som " orke" i Oslo.

Eg seier: Vil du v'me mi hjem p midda?
Han seier: Nei, gidd ikkje i kvell, beklager.
Eg hyrer: Nei, veit du kva, det har eg ikkje lyst til bruke tid p, eg vil heller sitje her aleine og spele Xbox.
Han meiner: Nei, eg er s sliten, eg orkar ikkje den lange bussturen i kveld.

S de skjner kanskje at det har vorte nokre f mistydingar.

Det skal ikkje vere greitt
Eg blir av og til litt frustrert av dette. Ikkje fordi eg meiner det er noko galt med den nordnorske talemten, men fordi eg aldri greier lre meg det. I tillegg er eg ganske paranoid og flink til overtolke kva enn folk mtte finne p seie til meg, s det blir ofte til at eg tek heilt daglegdagse setningar personleg.

Og merk at eg snakkar om Oslo-dialekta og nordnorsk. Bde "Oslo-ml" og "nordnorsk" er enormt store grupper med drssevis av ulike folk og ulike dialekter. Eg generaliserer veldig, s du treng ikkje ta dette s serist. Det handlar eigentleg berre om kjrasten og meg.

14 attkvitter

ormr

19.jul.2010 kl.17:47

Sg du hadde skrive dette i "Sprk- og litteraturkvitter". Det fekk meg til sjekke forsida av blogg.no, kor dei faktisk har implementert kategorien "Litteratur"! Utruleg!

For vrig gidd eg ikkje kommentere innlegget! :P

(..skal ut og jogge.)

Signe

19.jul.2010 kl.18:48

For ein fantastisk blogg! Ler meg skakk :-) Herleg lese nynorsk-bloggarar. Slik eg har forsttt det s er du fr Oslo? Snakkar du nynorsk, eller skriv du det berre?

Vegard

19.jul.2010 kl.19:01

Signe: Takk for ros! :3

Eg er fr Oslo, ja. Budd her heile livet. P austkanten, d.

Eg snakkar ikkje nynorsk, nei (det gjer vel ingen, sidan nynorsk er eit skriftsprk), men eg snakkar temmeleg brei Oslo-aust-dialekt, ispedd litt nordtrndersk fr foreldra mine. Fler p ingen mte at eg, eller nokon andre i Oslo, snakkar bokml, og eg finn at mykje meir av dialekta mi i nynorsk enn i bokml. Og difor skriv eg nynorsk.

Vegard

19.jul.2010 kl.19:03

ormr: Ja, er det ikkje fantastisk! Eg hpar dei snart skipar ein "sprk"-kategori g. Eg trur eg har sendt e-postar og masa, men kan ikkje love noko.

Eg tek utropet som ein indirekte kommentar til gidde-/orke-problematikken eg har kvitra om. Luringen!

(Kos deg med jogginga.)

Dadrien

19.jul.2010 kl.19:43

Akkurat som i dalfre. "Je er sopinn je" (svolten) vert ofte misforsttt nr eg er i Oslo :3

Vegard

19.jul.2010 kl.20:58

Dadrien: "Sopinn" er faktisk eit ord eg stundom finn p bruke, sidan foreldra mine er trnderske. Ingen som forstr det i Oslo... :C Oslo-folk (srskilt dei fr vestkanten) er flinke til tru at nordmenn flest "snakkar bokml" og nektar plent forst bde nynorsk og dialekter..

EnKonservativTanke

20.jul.2010 kl.01:53

Hrtes litt srt/morsomt ut, men det var allikevel veldig interessant :-D

Isabel

20.jul.2010 kl.19:01

Hehe, eg er fr landsbygda utanfor Troms, og eg pratar s "tjukt" at sjlv tromsvringar ser rart p meg i ny og ne og ikkje heilt skjnner meg.

Anja

22.jul.2010 kl.19:57

Jo, takk, du. Eg og eksen min hadde mange problemer med sprket, sidan eg er fr midt-noreg og ho var fr Troms. Eg synes likevel den artigaste misforstinga var nr eg bruka ordet "klar", som p dialekta mi tyder "sliten", og ho misforstod. Det enda med ein lang busstur som eg egentlig var for sliten til ta. Eg ser ogs at eg treng skriv nynorsk oftare, huff.. Eg skylder p Kristiansund som smitter meg med bokml.

Vegard

23.jul.2010 kl.01:09

Isabel: Aiai. Tromsvringar, alts. Eg har skjnt at Troms og omrda omkring er av dei plassane kor ein snakkar mest ulikt der oppi nord? Tromsvringar eg mter snakkar anten riksmlsnrt eller kjempebreidt. Dme:

Tromsvring 1: Ei klubbe. . Nu. Noe. fiske. Ikke. Myk.

Tromsvring 2: Ei klubba. . No. Nkka. fsk. Ikkje. Mjuk.

Om du er fr utafor Troms, kan du hjelpe meg med eit uttrykk? "Dven han skki". Eg forstr samanhengen uttrykket er brukt i osv., men ikkje kva det betyr. Skki?

Isabel

23.jul.2010 kl.19:57

Jo, vi snakkar veldig ulikt her omkring. Eg trenger berre kjre 40 minuttar til neste bygd og der seier dei ""/"g", medan eg seier "eg".

Trmsvringar er anten veldig "rein" i mlet eller litt "bone" (dei kallar gjerne alle som kommer fr Kvalya/Rammfjord og utover, for "bonar", som er tromsslang for "bondetamp")

Det uttrykket bruker eg heile tida. Eg veit derimot ikkje kva det betyr. "Dven" er jo ganske lett tyde, det betyr "Satan". Kva "skki" betyr, veit eg ikkje. Godt sprsml. Eg veit at eit skk er t.d. et dalskk. Eller ein kan synke, alts "eg skk". Kanskje det betyr at Satan synker? Vi nordlendingar seier mykje som betyr omtrent ingenting.

24.jul.2010 kl.10:59

Skke (skki) er eit lodd vi nyttar under fiskinga. Det kann henda det er eit meiningslaust fyll-ord, liksom "fy flate" (ja kor flatt) og "fytti katta".

Eg visste ikkje at det var s stort avvik i Troms. Kult hyra!

ida

28.jul.2010 kl.09:13

kjekt innlegg, og masse bra tilbakemeldingar! sjlv er eg oftast i rolla som vert misforsttt, men det er mest fordi eg snakkar rotete og rart. med foreldre fr nord-trndelag og indre vestland er eg godt rusta til tolka dei fleste dialektane i landet. kjenner eg syns litt synd p vestkanten dykkar.

ziarah

22.apr.2011 kl.13:58

Hehe, det der med bruk av "man" for omtale seg sjl er nok ikke noe som er spesifikt for Troms, det m nok snarere vre noe kjresten din har funnet ut at hres bra ut, tror jeg ;) Iallfall hrer jeg det brukt svrt sjeldent og jeg er fdt og oppvokst i Troms :)

Ellers et veldig interessant innlegg - jeg ante for eksempel ikke at "gidde" var s negativt lada i Oslo, det m jeg huske, s jeg ikke fornrmer noen :)

Skriv eit nytt attkvitter!

Nyaste kvitter

Nyaste attkvitter


Kategoriar

Mnadleg arkiv

Lenkjeliste

hits