Tips til deg som vil leggje om!

19.jan.2010, 15:34, 22 har kvitra att
Lettare enn ein kan frykte!
Eg har ftt frespurnad fr eit par lesarar (akkurat to, faktisk!) om skrive nokre tips til korleis ein kan leggje om til nynorsk. Det er det klart eg kan gjere! Og no har eg ein ledig stund, s eg kan faktisk gjere det litt bra. Her gjev eg deg tre tips til korleis du kan leggje om fr bokml til nynorsk. Merk at alt er basert p eigne erfaringar og at eg ikkje p noko vis har pedagogisk utdanning eller liknande.

Punkt 1: Ha lyst!
Det er ikkje ei smal sak leggje om til nynorsk. endre mlforma er enklare enn endre mlfret (mlform = skriftsprk, mlfre = dialekt), men det er alts snakk om endre mten du tenkjer p nr du skriv. Ikkje tenk at du skal bli vand med skrive alle orda annleis og slikt, du burde tenkje nynorsk medan du skriv. Det nyttar ikkje f nokon flyt i nynorsken din om du skal tenkje "gutter" kvar gong du skal skrive "gutar". For greie vri om nkkelen i hovudet og endre dette, m det store kreftar til. Eg tilrr mobilisere slike krefter i deg gjennom byrje elske nynorsk. Kjrleiken er sterk, og kjrleiken m kanskje til.


Du m g vere mentalt frebudd p at nynorsk raskt vert ein langt strre del av din identitet enn bokml nokon gong har vore.

Punkt 2: Ha utstyret p plass!
Nokre ting m ein berre ha. Nynorsk ordliste m du ha (ho finn du g p nett!), helst nyaste utgva. Eg har tiande utgve, men fann berre niande d eg skulle ta bilete. I tillegg er det andre, gode hjelpemiddel tilgjengeleg:
- Nkkel til nynorsk, lite hefte med oversyn over nynorsk grammatikk (40 kr hj Dag og tid)
- Sprkrdet sitt nettkurs i nynorsk
- Nynorsksenteret sitt nettkurs i nynorsk
- "Kort administrativ ordliste" for deg som er vand med byrkratisk sprk, gratis fr Sprkrdet


Punkt 3.1: Bruk nynorsk - les nynorsk!
Diverre kan ein ikkje pugge seg til leggje om sprket. (Det heiter jo at det umogleg ikkje er umogleg, det tek berre litt lenger tid, s du kan sikkert bli god i nynorsk ved berre pugge nynorsk grammatikk medan du elles les bokml, men det vil alts ta ubehageleg lang tid). For bli riktig flink i eit sprk, m ein bruke det, alts lese og skrive. Diverre er nynorsken diskriminert, utestengd og trkka p her i landet, s det er ikkje berre g i butikken og kjpe ei avis p nynorsk, og p skulen les ein gjerne berre Garborg, Vesaas og Duun - noko som ikkje heilt treff alle ungdomar i hjartet i dag. D eg la om til nynorsk, las eg mange bker og andre ting p nynorsk.

Her er tips til korleis du kan lese og bruke meir nynorsk:
- Ha Facebook p nynorsk
- Be om f skulebkene dine p nynorsk (her er det berre mase, du har lovfesta rett p det)
- Nynorske teikneseriar p nynorsksenteret.no (eg kan ikkje leggje dei ut her, pga. kopirettar, men det er mykje artig!) Teikneserien Raff og Brage er definitivt min favoritt.
- Nynorsk.no samlar opp artiklar om nynorsk rundt omkring, elles skriv nrk.no mange nyhende p nynorsk
- Les bloggar p nynorsk! Nynorskbloggane eg les, finn du til venstre p sida her
- Abonner p Sprknytt, gratis fr Sprkrdet:

- Les bker p nynorsk. Her er eit utval gode bker eg fann i hylla mi no:

Are Kalv - Nd

Are Kalv er verkeleg ein genial mann. Bkene hans er stappfulle av humor og satire, men med Nd viser han at han g kan skrive gode romanar. Dette er bde ein satirisk roman du kan smile av og ei bok som tek opp alvorlege tema om ansvar og naudhjelp. Are Kalv har teke seg nokre fridomar og skriv til dmes "Norge", "da" og "nd", men elles flott nynorsk.


Kjartan Flgstad - Grand Manila



Carl Frode Tiller - Innsirkling

Denne boka har vunne masse prisar og er fantastisk bra! Nominert til Nordisk Rds Litteraturpris, og vinnar av EUs litteraturpris. Knallbra konsept. Tilrr g dei andre to bkene til Tiller: Skrninga og Bipersonar. Eg skreiv sremne om denne mannen.


yvind Vgnes - Ekko

D eg las denne boka, gjekk det opp for meg kor bra engelsk gjer seg p nynorsk. Her har du ei passe spr historie, passe spr folk, New York og kjrleik i same bok. Artig-artig. ^^ Ikkje misforst, boka er originalt skrive p nynorsk, men det er berre ikkje heile tida dei engelske replikkane str p engelsk. Av og til str dei p engelsk, men stort sett p nynorsk. Eg sjlv om eg las det p nynorsk, hyrte eg engelsk i hovudet. Noko liknande har aldri skjedd medan eg har lese bker p bokml. Fantastisk.

Lars Ove Seljestad - Blind

Denne boka er ikkje p ordentleg nynorsk, men p ganske fri Odda-nynorsk. Alts ei bok for vidarekomne, men fullt ut ei god bok. Inneheld eit par srs artige og koko historiske augneblink. ^^


Treng du tips til fleire gode nynorskbker? Eg har ambisjonar om ein gong byrje skrive faste bokmeldingar p bloggen, kategorisere dei og lage eit oversyn slik at folk som vil leggje om til nynorsk kan finne fram til gode bker p deira niv. Men frebels har eg berre ambisjonane...

Punkt 3.2: Bruk nynorsk - skriv nynorsk!
Nei, det held ikkje berre lese nynorsk, du m g skrive nynorsk. Nr du les, vil du merke at nokon skriv med klyvd infinitiv og at det er mange verb du kan by som anten a-verb eller e-verb. Til dmes er " smelte, smelter, smelte, har smelt" like riktig som " smelte, smeltar, smelta, har smelta" og mange liknande verb.

Dette vil eg samanlikne med velje mellom a- og en-endingar i bokml. Slik du har mtta gjere deg komfortabel med bokmlet du skriv, anten du vel skrive "jenta hoppa ved hytta i skauen" eller "jenten hoppet ved hytten i skogen", er det viktig velje. Her er det fleire moglege val. Her er ei liste over dei vala eg oppfattar som mest sentrale
- Om du skal bruke klammeformer eller ikkje. Her er det to underpunkt:
----> Skal du velje bokmlsnre klammeformer der du kan? (Noen, gjre, gikk osv.)
----> Skal du skrive gamalmodig nynorsk? (Kossen, sumar osv..)
- Om du skal bruke klyvd infinitiv eller ikkje (vere/vera, kome/koma..)
- Om du skal skrive i-ml (ei sol, soli osv.)
- Om du skal skrive da eller d, vi eller me o.l. (Hjelp til gode dme?)
- Om du skal leggje dialekta di til grunn eller skrive slik du meiner nynorsk br vere

Eg har vald unng klammeformer s mykje som mogleg, berre bruke e-infinitiv, ikkje skrive i-ml, skrive d og vi og ikkje leggje dialekta mi til grunn. Eg fler jo same kva at dialekta mi kjem betre fram p nynorsk, sidan eg kan skrive a-endingar og a-preteritum utan g mot norma. Ikkje at det er mot den teoretiske norma i bokml, men det er mot den praktiske. Du les ikkje om at nokon har "hoppa i havet" i ei avis eller ei bok, med mindre ho er skriven av Dag Solstad...

Snn, no har eg lrt deg litt av alt eg kan! G og legg om!

22 attkvitter

Anders

19.jan.2010 kl.16:10

Punkt 2: Ha utstyret p plass!

he-he

Marit

19.jan.2010 kl.16:11

Et litt usaklig attkvitter, men jeg m bare sprre. Er den store plysj-yoshien ny? Mamma skulle kjpe bursdagsgave til meg forrige uke p Outland p Oslo S, og de fortalte henne at de nettopp hadde solgt en slik stor Yoshi. Da mamma kom hjem og fortalte meg dette sa jeg til meg selv: "Vedder p at det er Vegard som har kjpt den!" Om dette faktisk er sant, er det nesten litt komisk.

Marta

19.jan.2010 kl.16:31

Raff og Brage! ^^ Glad i teikneseriar, eg? Jepp! Eg, og mange andre, forelska oss i den serien d den vart lagt ut p nettserier.no (nei, eg sluttar aldri reklamere for den sida). *titte vidare nedover teikneserielista* Eg kjenner att fleire fr nettserier, jo! Havet, til dmes (g teikna av Ottesen, verdt sjekke ut). Jorunn Hanto Haugse teiknar Reveland (som er finna i Hordaland kvar laurdag), artig serie. Eh, eg skal gje meg med teikneserieprat no.

Min umiddelbare tanke d eg opna innlegget, var: Brtt var du ikkje so anonym lenger (sikte til bilete). Nynorsken stod visst ikkje i sentrum hj meg, heh... Den gjer det elles, er det bra nok?

Ah, vent litt. So det Frode Grytten skriv, er Odda-nynorsk? Eg les "Bikubesong" no (ei av mange bker eg har hatt i fleire r, men aldri rokke lese, det er so mange gode bker i verda at ein vinn jo ikkje lese alle!), og nynorsken ergrar vettet av meg. Bilde, fikk, osb. GAH! Det er gode noveller, det er ikkje det, men den bokmlsnynorsken der er berre irriterande lese for min del.

Men takk for boktips, skal sjekke ut. Men no lyt eg kan hende prioritere dei bkene eg har, som eg ikkje har lese. Det er p hg tid, iallfall.

Klart Are Kalv er genial, er der verkeleg nokon som tvilar?!

Vegard

19.jan.2010 kl.16:34

Marit: Hehe, nei, det var ikkje eg. Denne gromguten (Yoshi, alts), kjpte eg for lenge sidan. Hugsar ikkje heilt nr. Er vel kring halvanna r sidan no. ^^

Marta

19.jan.2010 kl.17:15

Noko eg kom p: Musikk? Det finst jo mykje p nynorsk. Takk til deg, for so vidt: D eg titta gjennom teikneserielista (eg har mtt teiknaren av "3 rips", wey ^^), kom eg over "Kveldssong for deg og meg", so i skrivande stund hyrer eg p Odd Nordstoga.

Odd Nordstoga har vel berre nynorsktekstar, Sissel Kyrkjeb har nokre nynorskperler og Bjrn Eidsvg har vel fleire. Ein del folkemusikk er vel g finna p nynorsk. Eg nektar tru noko anna. So er vel musikk meir ein smakssak, men ein har no iallfall hvet til lre nynorsk ved hjelp av musikk.

h, det glymde eg i stad: Eg visste ikkje at ein kunne skrive "kossen". Tusen takk, det var kjekt vite. Det er so nrt dialekta mi som ein kan f det ^^ Men greitt nok so skriv eg ikkje gamalmodig nynorsk (med unntak av "so"), men kan hende eg burde gjere det? Hmmm...

Lisa

19.jan.2010 kl.17:39

Haha. Ironisk at jeg nettopp kom hjem fra biblioteket med nd i hnda. Ja, Nd av Are Kalv :D!!

Gleder meg kjempemasse til starte lese.

Vegard

19.jan.2010 kl.17:42

Lisa: Ironisk? Det heiter lagnadsbestemt. ^^

ida

19.jan.2010 kl.17:45

enn kunna vera s motiverande som deg! (da/d og vi/me er slike ord ein typisk vel ut fr dialekta si. "da" opplever eg som veldig bokmlsnrt, d.)

Lisa

19.jan.2010 kl.17:51

SV: haha. Eller kanskje skummelt. Jeg hadde bestemt meg for lne den boka siden fredag(prosjekt p skolen) ogs dagen jeg lner den, kommer du og forteller at jeg m lese den. Digger det egentlig, og jeg digger Are Kalv. Han er kul.

Silje

19.jan.2010 kl.18:44

Bra tips! Eg m nok skaffe meg nokre bker p nynorsk snart.

Ikkje fullt s anonym lenger.. (:

Eirik

19.jan.2010 kl.19:32

Omfattende innlegg! Tror ikke jeg kommer til legge helt om til nynorsk, men jeg vil gjerne bli bedre i det, s her kan jeg nok hente mange tips.
Jeg har forresten bidratt med en tegneserieside i Nynorsksenterets nye tegneserieantologi. Fr den vel i posten selv ganske snart.

ormr

20.jan.2010 kl.01:48

Hah! Sjlv om du skjular deg bak bker, hender og ein Nintendo-skapning, s har eg brukt bitar av fleire bilder av deg og gjennom datateknologi vore i stand til konstruere eit kunstig bilde av din reelle utsjnad:

http://farm3.static.flickr.com/2754/4288694491_6d997e01ac_o.jpg

Jellyfish

20.jan.2010 kl.15:23

Jeg var p biblioteket, fant noen engelske bker, og alle de du anbefalte, og s hadde ikke purrings-regningen gtt inn enda, s jeg fikk ikke lnt.. Utrolig irriterende D: Men jeg gr inn p linkene hvertfall. Tusen takk :)

Vegard

20.jan.2010 kl.15:38

Marta: Eg skal byrje skrive "heftig absurd" no, haha, det er det artigaste eg har lese p lenge. ^^

Ja, no er det liksom ikkje s farleg lenger. Eg kan omtrent setje namn p alle som les eller har sett bloggen, og ingen som kjenner meg hadde hatt noko problem med finne ut at det var meg, same kor lite eg hadde skrive om meg sjlv. :c

Nei, Frode Grytten skriv ikkje Odda-nynorsk. Iallfall ikkje p same mte som Seljestad gjer. Eg reagerte faktisk ikkje s mykje p sprket i "Bikubesong", eigentleg. Det var nokre bokmlsnre ord, men ikkje meir enn eg er vand med nr eg les. Eg tykkjer skjnnlitterre forfattarar m kunne ta seg slike fridomar utan at eg skal irritere meg over det. Hadde det vore i ei av skulebkene mine, hadde eg nok reagert, men ikkje der. Bker hadde jo ikkje vere det same p normert norsk, hadde det vel? Kva hadde Olav Duun vore utan nordtrndersk? Eller Dag Solstad p riksml? Huff, nei. :P

Vegard

20.jan.2010 kl.15:59

Marta: Eg sg det var ein i ei nynorksgruppe p Facebook som meinte vi burde gje Odd Nordstoga mlprisen for 2009, sidan han visstnok hadde gjort meir for nynorsken i 2009 enn Noregs Mllag har gjort dei siste 100 ra. Ein noks dryg pstand, men.. ^^

Hm.. Eg mtte sl det opp no, og "kossen" er ikkje oppslagsord. Det str korleis og s hoss, hossen eller koss i klammeform. Eg fr opp "kossen" nr eg skjer, som ei form av "koss", men eg forsto ikkje heilt. Gjer du? xD

So er d flott og moderne, det. ^^ Tenkjer meir p ord som "honom", "somme [sume]", "brigda" og liknande. Flotte ord, for all del, men det er heilt unaturleg for meg bruke dei.

Talkie Walkie

20.jan.2010 kl.17:58

Jeg har kjpt meg boksere det str Ivar Aasen p! De er sexy og kule ;) I love them!

Og skal jeg noen gang skrive bok s skal jeg skrive et kapittel p nynorsk. Just for you!!!

Marta

20.jan.2010 kl.18:53

Du veit du ber om eit langt attkvitter no, sant? Velvel, her me gr (eller "here we go" om nokon lurde p kva eg hadde ftt i meg no).

Heftig absurd? Javel? Eg feiltolka det fyrst og las gjennom attkvitret mitt for finne ut kvar eg hadde skrive "heftig absurd". D eg ikkje fann det der, trur eg at la saman to og to og fekk fire. Trur eg. Isofall fr eg seie tusen takk til deg =)

Du er iallfall meir fotogen enn meg, det er sikkert. Fin ting det, for det gjer at me har ftt mange kreative bilete med deg og Yoshiar og bker, slikt er koseleg ^^

Heldige deg. Eg finn so mange ord eg vil kalle for bokml, so eg ergrar meg grn over det kvar gong eg les i boka. Som er kvar kveld no... At dialogane er p dialekt (slik som "Gategutt", som eg les no) er heilt greitt, det synest eg er artig/gjer det meir interessant. Men ikkje nr du finn til dmes "eg" og "fikk" i same setning elles i teksta, GAH! Eg kan ikkje for det, hjernen min rettar automatisk til eit meir nynorskvenleg ord om han ikkje godkjenner det som str. Det ydelegg litt av flyten nr du les, kan du seie...

Eg kan g med p at den var litt dryg (iallfall fr eg har sett meg skikkeleg inn i kva be "kandidatane" har gjort (100 r blir litt mykje, so eg kjem neppe til sjekke det ut heller)), men eg kan vel g sj p det som ei sttte til det eg skreiv om at Odd Nordstoga kunne vere til hjelp for nynorsklring, so d er vel alt bra ^^

Vegard, du skuffar meg, har du ikkje prvd dokpro? =P Prv der, so blir du opplyst. Eg kan g spare deg for sket og fortelje deg at her seier me: "Kossen gjeng det?" eller "Koss gjeng det?" Me brukar altso "koss/kossen" for "korleis".

Nei, det er nok ikkje det. "So" er klammeform, so om eg skal skrive det med rette, lyt eg skrive konservativ nynorsk. Eg veit ikkje om eg er heilt der enno. Og om eg vil, har eg ein lang veg att, d m eg jo lre mange ord p nytt, for seie det slik. "Brigde" hugsar eg at eg fann p sidane til Mlungdomen, mtte skje det opp p dokpro fr eg fann ut av kva det var. "Honom" og "somme", derimot, er ikkje so gale. Eg nyttar dei ikkje sjlv (eller... kan hende "somme" av og til?), men eg veit andre som gjer det. Kva med "friviljug"? =P

Eg fann forresten for alvor ut kor mykje du eigentleg bloggar. For: For litt tilbake fann eg ut at eg skulle kopiere det fine folk har skrive til meg her (alltid fint lese =D ). Ftt gjort det med dei nyaste attkvitra, men eg ville jo f tak i dei eldre g. D vart det plutseleg "nokre" innlegg ein mtte sj seg gjennom x) Eg har iallfall ftt jobba meg fram til desember no (og du for ein fordel at eg ikkje har eigen blogg, det var langt frre attkvitter fr folk med svart skrift enn dei med bl skrift, so det vart snggare leite ^^).

Oi, det vart ein smule lengre enn planglagt *plystre* Gidd du forresten seie fr til meg om du fr vite kva dag innlegget til nynorskjentene (du veit kven eg skriv om) kjem p trykk?

Marta

20.jan.2010 kl.19:08

*kremt* Eg limte inn kommentaren min i eit tekstdokument og sjekka kor mange teikn det var. Er det 2200 teikn som er grensa for hovudinnlegg i Si ;D no? Mitt var mykje lengre enn det. Til og med lengre enn den frre grensa p 2500 teikn (medrekna mellomrom, hugs det!). 2707 teikn *plystre*

Men NO er det p tide eg puggar til matteprve. Prve i morgon, og eg har ikkje pugga sidan sundag, heh. Eg likar ikkje sannsyn >_<

Vegard

20.jan.2010 kl.20:54

Talkie Walkie: Du veit at du ber om bli lagt an p no? O.o

Lena Mari

21.jan.2010 kl.12:09

"Saman er ein mindre aleine" er eit fantastisk bok, som er oversatt fr Fransk til Nynorsk. http://www.bokkilden.no/SamboWeb/produkt.do?produktId=2595384

Kan og komma med tipset om og hyra p nynorsk musikk, Ivar Medaas og Salhus Vinskvetten er flotte greie, sjlv om dei begge innheld ein god del dialektord som ikkje vert brukt s mykje i den skriftlege nynorsken.

Ellers s er da mange flotte diktarar som skriv p nynorsk, eg er spesielt glad i Aslaug Lstad Lygre, dei har og sette melodi til nokre av dikta, og da likar eg!

Emse

22.jan.2010 kl.20:40

Pulesveis p siste bilde. Talkie Walkie har nok ftt gjennomg alt...

Marta

26.jan.2010 kl.21:38

Noko som slo meg no: Lokalaviser? "Hordaland" og fleire andre lokalaviser i Hordaland og Sogn og Fjordane (og diverse elles i landet g, so klart) skriv jo pur nynorsk. Der er det lett lre seg nye ord, sjlv om ein har skrive nynorsk heile livet.

Tips nummer to kan jo kan hende vere sj meir p fjernsyn (tips med modifikasjonar!)? Iallfall NRK har jo fleire program som er teksta p nynorsk, so der kan ein lre litt (og dei har vel fleire interessante program enn til dmes TV2, so kvifor ikkje?)

Jau, og ved sidan av bker kan ein lese bokmeldinger og slikt av Marta Norheim, iallfall. To fluger ein smekk: Du fr lese nynorsk og du kan finne deg nye og interessante bker ;-)

Skriv eit nytt attkvitter!

Nyaste kvitter

Nyaste attkvitter


Kategoriar

Mnadleg arkiv

Lenkjeliste

hits